25. januar 2010.

SAOPŠTENJE POVODOM NAGRADE
''PJESMA NAD PJESMAMA''

Devetu godinu zaredom ''Klub umjetničkih duša'' dodjeljuje prestižnu nagradu ''Pjesma nad pjesmama'', nazvanu po poznatoj starozavjetnoj ljubavnoj pjesničkoj tvorevini.
Ovogodišnji laureat nagrade ''Pjesma nad pjesmama'' je ugledni pjesnik Nenad Grujičić. Nagrada se dodeljuje za opus njegove ljubavne poezije i time za doprinos razvoju savremenog srpskog pjesništva. Odluku je jednoglasno donio žiri u sastavu: Radmilo V. Radovanović, predsednik, Biljana Ćelić i Slobodan Ćoćkalo. Među dosadašnjim laureataima su Dragan Jovanović Danilov, Anđelko Anušić, Stevka Kozić Preradović i drugi....................................

>>>>>>>opširnije>>>>>>>

Slovo na svečanom uručenju nagrade ''Pjesma nad pjesmama''

Nenad GRUJIČIĆ

VIDOVITI EROS

Jer ljubav je jaka kao smrt.
(Iz ''Pjesme nad pjesmama'')

Poezija je oduvek jezik nad jezicima. Kroz milenijume duha, ona je najviši oblik govora na meternjem jeziku. ''Višak jezika'', rekao bi Branko Miljković. Nadahnuti snop  naročito uvezanih reči.
Poezija pledira za doživljaj bez ostatka, za nervnu percepciju maternje melodije u značenju. Ona se ukazuje kad se ruka ježi, a krvotok menja ritam u naponu emocije  što treperi u oreolu pesme. 
Poezija  je prirođenija običnim čitaocima nego tzv. učenim glavašima što uz rentu tumače stihove. Ona ne podnosi sujetne interpretacije sa unapred pripremljenim šablonima.  Ne odgovara joj analiza  sa hladnim metodološko-teorijskim alatkama. Tad se pesma izmigolji i među pincetama ''sveznajućih'' tumača ostavlja tek ljusku-dve od bezbrojnih živih krugova svoga habitusa.
Poezija ne priznaje sumnju u svoje postojanje, ona ismejava takvu nemoć, nadigrava prepotentne skeptike i sudi im kroz vreme, često – istog trena. Bez urođenog pesničkog iskustva, nemoguće je autoritativno govoriti o poeziji.
Pjesma nad pjesmama je mera apsolutne poezije, uzor pesnicima širom vremenâ. Ime autora Pjesme nad pjesmama nepoznato je iako se pripisuje Solomonu, hedonisti i poeti vatesu, slavnom jevrejskom kralju i mudracu.  Sudeći po odlikama hebrejskog jezika sa uticajima aramejskog, Pjesma nad pjesmama je nastala između 4. i 3. veka pre Hrista, a Solomon je živeo u desetom veku pre nove ere. To je pesma njemu posvećena.
Hebrejski duhovni establišment s početka  nije prihvatao Pjesmu nad pjesmama jer se nije podudarala sa kanonima vere. Zbog svoje naročite ljubavne slikovitosti što je doticala erotsko, smatrana je jeretičkom tvorevinom kojoj nije mesto u Starom zavetu. Ova nesvakidašnja pesnička tvorevina slično je prolazila i kod nekih  hrišćanskih tumača.
U Pjesmi nad pjesmama ne mogu se uvek izvesti pojašnjenja komplementarna sa biblijskim učenjem, nije uvek moguće pronaći adekvatna razrešenja u ravni starozavetnog kanona. Takva kakva je, ona traži doživljaj u konkretnim slikama, bez mistifikacija i prenesenih značenja.
I hebrejski i hrišćanski duhovnici, pribegavali su alegorijskim spratovima tumačenja Pjesme nad pjesmama.  Umesto interpretacije odnosa dvoje ljubavnika, zaručnika i zaručnice, tumačili su  odnos Boga i naroda, Hrista i crkve (duše), Svetog duha i Deve Marije, i time opravdavali postojanje Pjesme nad pjesmama u biblijskom kontekstu. Zahvaljujući takvom pristupu, Pjesma nad pjesmama je nadživela prepreke i opstala za sva vremena  kao poema sa očiglednom slikom zemaljske ljubavi.
Primetivši prelepu čuvarku vinograda, običnu  devojku pocrnelu od jakog sunca, Solomon je odvodi u svoj harem.   U prisustvu drugih naložnica,  ''sestara jerusalimskih'',  devojka Sulamka na očigled Solomona, neprestano tuguje za svojim dragim:
''Što je jabuka među drvetima šumskim, to je dragi moj među momcima... Usta su mu slatka i sav je ljubak, takav je dragi moj, takav je moj mili, kćeri jerusalimske...Na postelji svojoj noću tražih onoga koga ljubi duša moja, tražih, ali ga ne nađoh.'' Videvši neizrecivu patnju Sulamke, Solomon odustaje i  pušta je da se vrati svom dragom koji joj peva:
''Sva si lijepa, draga moja, i nema nedostataka na tebi... Što je ljiljan među trnjem, to je draga moja među djevojkama... Kako si lijepa i kako si ljupka, o ljubavi u milinama... Zubi su ti  kao stado ovaca jednakijeh... Vrat ti je kao kula Davidova sazdana za oružje... Kosa ti je kao stado koza koje se vide na Galadu... Dvije dojke tvoje kao dva laneta blizanca što pasu među ljiljanima.''
Pjesma nad pjesmama je neprevaziđena himna opijenosti ljubavlju. Slika  neutažive ljudske žudnje i uzvišenog bola povezanog sa radošću postojanja. Ona predočava vatru telesne čulnosti smrtnog bića  raspolućenog na muški i ženski princip, u stalnoj potrazi za svojom androginskom polovinom. Pjesma nad pjesmama slavi taj retki edenski spoj sugerišući da je čovekova zemna ljubav i dalje  po slici i prilici Božjoj: ''Žar je njezin kao žar ognjen, plamen Božji''.
Ne samo kao  mera pesničkog govora o ljubavi, ova majka svih pesama je i nadljubavna formula talenta u epifanijskoj sili nadahnuća, vidoviti eros koji ne poznaje granice jezika u imenovanju zemaljske sreće kao rajske.

(Mrkonjić Grad, 12. februara 2010. godine)